Năm 1953, Nhật Bản đã trả 45.000 USD tiền đền bù cho gia đình các nhà ngoại giao của Trung Hoa tại Philippines bị quân đội Thiên Hoàng xử tử thời kỳ thế chiến II. Đó là nội dung các tài liệu mật vừa được công bố hôm nay (24/12).

Tàu USS Franklin của Mỹ bị máy bay Nhật oanh kích ngoài khơi quần đảo Kyushu tháng 3/1945.

"Đây là lần đầu tiên những thông tin về việc đền bù bí mật của Chính phủ Nhật cho các nhà ngoại giao nước ngoài cũng như những người khác được công bố", Giáo sư Hirofumi Hayashi thuộc Đại học Kanto Gakuin phát biểu. "Việc này cũng liên quan tới vấn đề đền bù thiệt hại chiến tranh cho nhiều người châu Á từng là nạn nhân của quân đội Nhật".

Việc đền bù của Chính phủ Nhật được tiến hành vào năm 1953, tức là 1 năm sau khi Hiệp định hoà bình San Francisco có hiệu lực. Trong suốt nhiều năm nay, Nhật luôn nói rằng mọi yêu cầu đền bù đã được giải quyết theo Hiệp định.

 Theo bản tài liệu, Nhật đã phải trả 45.000 USD theo yêu cầu của chính quyền Quốc Dân Đảng tại Đài Loan vì đã xử tử 8 nhân viên trong các toà lãnh sự Trung Hoa Dân Quốc tại Manila và một vị lãnh sự tại Sandakan, miền Bắc Borneo. Năm 1942, phía Nhật cho rằng những nhà ngoại giao này đã ngầm tổ chức làn sóng chống đối quân đội Nhật trong cộng đồng người Hoa sống ở nước ngoài nên đã xử tử họ. Vị lãnh sự tại Sandakan thì bị xử tử năm 1945. Những sĩ quan Nhật chịu trách nhiệm trong những vụ hành quyết này đều bị liệt vào danh sách tội phạm chiến tranh và đã bị tử hình.

Bản tài liệu cho thấy Đài Loan đã gián tiếp yêu cầu Nhật "tự nguyện bồi thường". Lời yêu cầu được đưa ra trong những cuộc thương lượng về hiệp định hoà bình song phương giữa Nhật và chính quyền Quốc Dân Đảng Đài Loan diễn ra năm 1952.

Sau khi Chính phủ Nhật tiến hành điều tra và xác minh rằng các nhà ngoại giao Trung Hoa đích thực đã bị xử tử, Tokyo quyết định trả tiền bồi thường "theo tinh thần duy trì quan hệ chính trị tốt" giữa hai bên. Lúc đó, Đài Loan nhấn mạnh rằng một thành viên trong gia đình của một nhà ngoại giao bị xử tử đang làm việc tại LHQ và hứa sẽ không tìm cách cản trở nỗ lực của Nhật tìm kiếm một chiếc ghế thành viên tại tổ chức này nếu Nhật chấp nhận yêu cầu đền bù. Kết quả là, năm 1956, Nhật gia nhập LHQ.

Một tài liệu mới được giải mật khác cũng cho thấy sau khi phát xít Italia đầu hàng quân Đồng minh năm 1943, Nhật đã bắt giam 43 người Italia, đều là các nhân viên ngoại giao và gia đình họ, cho tới cuối cuộc chiến. Sau đó, Chính phủ Nhật đã chi trả tổng cộng 30.000 USD vào năm 1954 để bày tỏ sự "thông cảm".

(Huyền Trang - Theo JT)