- Ẩn mình dưới cầu thang của khu tập thể Thanh Xuân Bắc, hơn 20 năm nay, “Lư trà quán” là nơi thường lui tới của những người thưởng thức trà Hà Nội. Người thưởng trà không chỉ nhấp chén trà ngon mà còn được ông chủ quán Kiều Văn Lư kể chuyện uống trà người Hà Nội xưa.
Cách thưởng trà của người Hà Nội xưa
 |
| Ông Kiều Văn Lư |
Theo ông Lư, nơi pha trà, nơi thưởng thức trà mới quyết định văn hóa thưởng trà.
Ngay việc chọn nước pha trà, người xưa rất tinh tế và cẩn thận. Nước sương đêm là loại nước ngon nhất lắng đọng trên lá sen giữa hồ. Hoặc lấy nước mưa (khoảng 10 phút sau khi trời mưa), gọi là nước mưa giữa trời.
Ấm pha trà làm từ đất, thể tích nhỏ nhắn. “Trà tam, tửu tứ” – tức là một ấm trà nên uống 3 hoặc 5 người.
“Trong bàn trà 3 người, tôi nói một câu, bạn bên trái nói một câu, bạn bên phải bổ sung thêm vài câu tạo nên câu chuyện rôm rả. Mà người Hà Nội rất thanh lịch nên khi nói chuyện cũng nhẹ nhàng, khúc chiết, ngồi đông người quá sẽ gây ồn” – ông Kiều Văn Lư nói.
Nói thêm về người uống trà, ông Lư cho rằng thưởng thức kiểu đối ẩm mới là cốt cách người Hà Nội. Ngồi đối ẩm tức là vừa uống trà vừa đọc thơ, xướng họa, chuyện trò có đi có lại chứ không phải ngồi giảng giải một chiều, nhất là có bạn tri âm, tri kỷ ngồi cùng thì càng thú. Và một điều quan trọng không kém là người đối ẩm cũng phải biết thưởng thức trà.
Ông Lư còn rất chú trọng những điều cấm kỵ khi uống trà. Cấm thứ nhất là người thưởng trà uống ừng ực một thôi một hồi hết chén trà rồi chép miệng. Kiểu uống ấy là uống cho đã người. Cấm thứ hai là văng tục khi uống trà. Nếu có người bỏ bàn trà đứng dậy tức là người văng tục bị phản đối. Điều cấm thứ ba là người uống nâng chén trà lên rồi thổi phù phù rồi uống.
Trà, một thưởng thức văn hóa và bổ ích
Nói về cách thưởng trà, ông Lư cho biết mỗi ấm trà thường uống 2 – 3 giờ/ấm. Thời gian ấy đủ để kể một câu chuyện lịch sử xung quanh ấm trà kia. Ông Lư thường kể cho khách tác dụng của trà: “Ai uống trà cũng biết lợi ích của trà nhưng biết lơ mơ lắm. Nước trà có 3 chất chính là chất tananh tạo vị chát cho nước trà; chất cafein làm người uống tỉnh táo, sảng khoái; và chất đường - giúp người uống bổ sung đường".
Trong trà có 130 hoạt chất không thể nhận biết bằng mắt thường, được chia làm 4 nhóm cơ bản: nhóm thứ nhất ngăn cản, hạn chế tác hại bệnh ung thư; nhóm thứ hai làm giảm bệnh đau tim; nhóm thứ ba là ngăn mỡ xâm nhập vào máu và nhóm cuối cùng là chống chất phóng xạ. 3 nhóm đầu ông Lư không phân tích sâu nhưng nhóm chất chống phóng xạ ông kể một câu chuyện.
Người Nhật có truyền thống trà đạo và ở Nhật trồng rất nhiều chè. Vào Thế chiến thứ II, Mỹ ném 2 quả bom nguyên tử xuống Hirosima và Nagasaki làm tan hoang cả hai thành phố công nghiệp hiện đại của Nhật. Khi người ta dọn dẹp đống đổ nát thì thấy cây chè vẫn sống xanh tươi mà không bị héo quắt như các cây khác. Các nhà khoa học Nhật đã đem cây chè về nghiên cứu và kết luận: chè chống được chất phóng xạ.
 |
| Chén uống trà luôn được chủ quán luộc để đảm bảo vệ sinh. |
 |
| Chủ quán soạn ra một menu gồm 7 loại trà ứng với 7 ngày trong tuần: thứ 2 - Trà mộc Tân Cương; thứ 3 - trà Sen; thứ 4 - Trà nhài; thứ 5 - trà Cúc, trà Mộc; thứ 6 - Trà thơm hương; thứ 7 - Trà Hồng đào và Chủ nhật là trà Ngũ hương. |
 |
| Mùa World Cup 2010, ông Kiều Văn Lư còn tổ chức dự đoán vui tỷ số bóng đá. |
 |
| Trà ghế, trà chiếu... hình thành nét riêng cách uống trà của người Hà Nội. |
