Một uỷ ban cấp cao điều tra tình hình giam giữ tại nhà tù quân đội Mỹ mới kết luận chính sai lầm ở cấp cao nhất đã tạo môi trường cho việc ngược đãi tại Abu Ghraib và các trung tâm giam giữ khác.

Bộ trưởng Quốc phòng Donald Rumsfeld đích thân bổ nhiệm Uỷ ban.

Theo nội dung báo cáo dự kiến được công bố tối nay (24/8), giới lãnh đạo Lầu Năm Góc, Hội đồng tham mưu liên quân và bộ tư lệnh quân đội tại Iraq đã mắc nhiều thiếu sót trong chỉ đạo. Bản báo cáo không thẳng thừng phê phán Bộ trưởng Quốc phòng Donald H. Rumsfeld vì những sai lầm của ông cũng như việc ông đưa ra các chính sách dung túng hoặc khuyến khích hoạt động ngược đãi.

Tuy nhiên, báo cáo nêu rõ ông Rumsfeld cũng như các phụ tá hàng đầu của ông đã không nghiên cứu kỹ hệ thống các chính sách và quy định thẩm vấn tại những trung tâm giam giữ ở Cuba, Afghanistan và Iraq.

Hội đồng tham mưu liên quân, cơ quan chịu trách nhiệm phân phối nguồn lực cho các bộ tư lệnh chiến đấu bị chỉ trích vì không nhận thấy rằng đơn vị quân cảnh tại nhà tù Abu Ghraib đã bị "quá tải" vì số lượng tù nhân quá đông trong khi tỉ lệ tù nhân so với quản giáo tại trại giam Guantanamo, Cuba lại thấp hơn nhiều. Báo cáo chỉ trích Tư lệnh tối cao tại Iraq vào thời điểm xảy ra vụ ngược đãi, Trung tướng Ricardo Sanchez đã không quan tâm đầy đủ tới điều kiện tồi tệ tại Abu Ghraib và giao phó hoàn toàn việc giám sát cho các phụ tá của ông.

Chuẩn tướng Karpinski.

Không giống với 6 cuộc điều tra đang được tiến hành về các khía cạnh của vụ scandal Abu Ghraib, Uỷ ban gồm 4 thành viên do đích thân ông Rumsfeld chỉ định có nhiệm vụ phát hiện những thiếu sót trong các bản báo cáo và thẳng thừng đưa ra lời chỉ trích vai trò của các quan chức cấp cao.

Báo cáo của uỷ ban sẽ bổ sung những chi tiết mới giải thích nguyên nhân vụ scandal này. Trong thông báo đưa ra hôm qua (23/8), các thành viên trong uỷ ban do cựu Bộ trưởng Quốc phòng Schlesinger dẫn đầu sẽ báo cáo với ông Rumsfel về các kết luận đưa ra qua cuộc họp bằng điện thoại và video. Sau đó, báo cáo sẽ được công bố tại một cuộc họp báo ở Lầu Năm Góc. Thành viên trong uỷ ban cũng thông báo với các phụ tá của ông Rumsfeld về tiến trình công việc.

Vào ngày mai (25/8), Bộ Lục quân cũng sẽ công bố báo cáo do bộ này tiến hành về vai trò của các sĩ quan quân đội trong vụ ngược đãi tù nhân Abu Ghraib. Uỷ ban Vũ trang Thượng viện dự kiến sẽ dành 2 buổi điều trần để xem xét những kết luận của uỷ ban Schlesinger cũng như báo cáo do Bộ Lục quân đưa ra.

Một hình ảnh ngược đãi tù nhân Abu Ghraib.

Được biết Uỷ ban Schlesinger chỉ tiến hành phỏng vấn hơn 20 người, ít hơn nhiều so với các cuộc điều tra khác song những cuộc phỏng vấn này tập trung vào các nhân vật cao cấp phụ trách hoạch định chính sách và tướng lĩnh trong quân đội Mỹ. Có thể rõ ràng nhận thấy điều này qua việc Uỷ ban được quyền phỏng vấn đích thân ông Rumsfeld (2 lần), Thứ trưởng Quốc phòng Paul D. Wolfowitz, Chủ tịch hội đồng tham mưu liên quân - Tướng Richard B. Myers, và Tư lệnh tối cao của Mỹ tại khu vực Trung Đông - Tướng John P. Abizaid.

Bản tóm tắt báo cáo của uỷ ban dài 20 trang sẽ nêu ra những thiếu sót trong tổ chức, quy định giam cầm, cơ cấu chỉ huy và việc huấn luyện quản giáo nhà tù. Tất cả những vấn đề này đều nằm trong nội dung bức thư báo mà ông Rumsfeld gửi cho Uỷ ban để yêu cầu kiểm tra.

Theo nhận định của các quan chức quốc phòng, có một số nội dung chồng chéo trong báo cáo của Uỷ ban Schlesinger và các uỷ ban khác, ví dụ như đề xuất cải tổ việc huấn luyện binh sĩ quân cảnh; việc chỉ trích Chuẩn tướng Janis Karpinski và sự lơ đễnh của giới lãnh đạo đối với các chính sách thẩm vấn.

(Huyền Trang - Theo NYT, CBS, NBC)